Viggo Waas: "Je scheldt elkaar verrot en dan zit je toch weer samen aan tafel"

Familie is een geliefd thema voor De Nieuwe Ploeg, het gezelschap dat bestaat uit een mix van cabaretiers en acteurs:

"Je scheldt elkaar verrot en dan zit je toch weer samen aan tafel"

Van je familie moet je het hebben. Of toch niet? In De Opvolgers van De Nieuwe Ploeg gaat het hard tegen hard als het gaat om de overname van het familiebedrijf. In het cabareteske toneelstuk gaat een tango over in een toespraak en zie je stand-upcomedy en opera door gerenommeerde acteurs.

Met de populariteit van series als Succession, over een steenrijke én meedogenloze familie die onderling strijdt om de macht binnen het mediabedrijf van hun vader, in het achterhoofd, schreef Lucas de Waard De Opvolgers. Ontmoet de familie Delacroix, waar vader Castor (acteur en regisseur Titus Tiel Groenestege) een enorm bedrijf heeft in drinkwater. Dat pompt hij op in arme landen om het vervolgens duur te verkopen. Hij is er miljardair mee geworden en onder zijn vier kinderen, waaronder cabaretier en acteur Viggo Waas, leeft maar een vraag: wie gaat hem opvolgen? Viggo: “De kinderen bevechten elkaar om die opvolging en dat gaat vrij ver.” Titus: “De vader komt op leeftijd en begint – eindelijk – na te denken over het leven en hij komt langzaam tot het inzicht dat zijn levenswerk misschien niet zo chique was...” Viggo onderbreekt: “Het is gewoon grof! En die kinderen zijn verschrikkelijk geworden! Ik speel zelf bijvoorbeeld een racist, er zit een drugsverslaafde in de familie en iemand die stand-upcomedian wil worden, maar of dat lukt… Dus het is niet zo’n fijn groepje.”

Cabaret en toneel ineen
De Ploeg staat bekend om zijn mix van cabaret en toneel, waarbij getroebleerde familiegeschiedenissen de boventoon voeren. Ook in De Nieuwe Ploeg hanteren ze die comedy-stijl. De Opvolgers is weliswaar een coherent verhaal, maar in de vorm is het behoorlijk absurd. Een scène tussen de huisarts en de oudste dochter wordt al tango dansend gespeeld. Die scène gaat naadloos over in een soort politieke toespraak van een van de zoons, gespeeld door Viggo: “Dan ga ik even lekker zeggen waar het op staat, haha. Dat we moeten stoppen met alle ontwikkelingshulp bijvoorbeeld.” Titus: “Er zitten flashbacks in, nachtmerrie-achtige scènes en veel muziek. Er zit een musicalnummer, maar we doen ook opera.” Viggo: “Het begint als een toneelstuk, maar het ontspoort op een gegeven moment helemaal.”

Timing en verbeelding
De Nieuwe Ploeg komt voort uit De Ploeg, maar begon ooit als zomers tussendoortje voor cabarettrio NUHR, aangevuld met hun regisseurs die ook acteurs waren. Opgericht in 1998 is De Ploeg uitgegroeid tot een vaste naam in het theater. Hun specialiteit? Families, en dan het liefst zo disfunctioneel mogelijk. Ze waagden zich eerder al aan de van de pot gerukte Familie van der Ploeg, aan het familiedrama Festen, en de maffiafamilie Calderone in Vendetta. Maar nu het pensioen van sommige spelers nadert, is een nieuw, prangend thema: wie worden de opvolgers? Dat zijn in De Nieuwe Ploeg: Birgit Schuurman, Maartje van de Wetering, Vincent Croiset en een wisselende gastacteur (waarover later meer). Viggo Waas en Titus Tiel Groenestege behoren tot de ‘oude garde’. Titus: “In het begin wilden we mensen alleen maar gek maken van het lachen en het moest ook gruwelijk zijn. Dat laatste zit opnieuw in deze voorstelling, De Opvolgers. Maar het is wel iets serieuzer geworden.” Viggo: “Toen wij in 1987 met NUHR begonnen, lagen toneel en cabaret heel ver uit elkaar. Maar Peter Heerschop, Joep van Deudekom en ik waren meteen al gefascineerd, we wilden buiten onze cabaretgrenzen kijken. We waren heel leergierig, want we hebben geen kleinkunstopleiding gedaan. En wat blijkt? Dat vak verschilt niet zo veel, cabaret en toneel gaan allebei over timing en verbeelding.”

Bloedband
Viggo Waas en Titus Tiel Groenestege waren dus al lid van de ‘oude’ Ploeg. Maar de samenwerking met Maartje van de Wetering en Vincent Croiset beviel goed bij de vorige versie van Festen (2022) en dit keer wilde ook actrice en zangeres Birgit Schuurman graag meedoen met De Opvolgers. Bovendien is het thema familie heerlijk universeel. Viggo: “Er is altijd wat aan de hand in families, mensen vinden het vaak heel herkenbaar. Iedereen heeft familie en vaak genoeg is een erfenis gedoe. Wat ook zo is: met je broer of dochter kun je katten en ruziemaken, maar je kunt niet loskomen van elkaar. Je houdt toch van elkaar om de een of andere rare manier, de bloedbanden blijven. Alleen denken deze kinderen: ik moet wel mijn twintig procent van het familiebedrijf veiligstellen.” Titus: “Bij het imperium van mediamagnaat Rupert Murdoch, waar Succession bijvoorbeeld losjes op is gebaseerd, is het ook hommeles geweest rond de overdracht en laatst was de familie Beckham in het nieuws, waar de oudste zoon Brooklyn openlijk afstand heeft genomen van zijn ouders David en Victoria. We willen maar zeggen: strijd komt in de beste families voor, misschien juist wel daar.” Viggo: “Je scheldt elkaar verrot en daarna is het kerst en zit je toch weer met zijn allen aan tafel. Niemand kan je zo goed de waarheid vertellen als een broer of zus. Al gaan ze daar in De Opvolgers dus echt heel ver in.”

Verrassende gastacteurs
Naast het gezin Delacroix is er ook een soort butler, die af en toe langskomt om de familie te confronteren met wat ze hebben gedaan. En dan komt de befaamde gastacteur om de hoek kijken. Hoe is dat ontstaan? Viggo lachend: “Peter Heerschop kreeg een beetje spijt dat hij niet meedeed aan deze voorstelling en wij missen hem ook. Dus we hebben voor hem een rolletje ingeruimd. Op die manier kan hij toch een aantal keren meespelen. Het is voor ons leuk om elke keer met iemand anders tegenover ons te hebben, en bijvoorbeeld Bert Visscher, Theo Maassen en Stephanie Louwrier hebben gelukkig ook al toegezegd.” Titus: “De butler komt af en toe op met een hapje of een drankje, maar het komt eigenlijk nooit goed uit, haha, dus hij of zij wordt meestal met harde hand weggestuurd. Aan het eind heeft de gastrolspeler een flinke monoloog, maar die mogen ze ook een beetje zelf invullen. Zo is elke avond toch een beetje een verrassing.”

Staalkaart aan stijlen
De Opvolgers biedt dus veel herkenbaarheid in het thema, maar verrast met de verschillende stijlen die aan bod komen. Titus: “Er zitten ook nog een paar plottwists in, waardoor mensen denken: hè?! Ik vind het ook leuk dat het van de ene stijl in de andere schiet. Het is bovendien een zwarte komedie, dus het is ook echt grappig.” Viggo: “Na afloop denken mensen: ooo, bij ons in de familie valt het nog wel mee. En met die staalkaart aan stijlen kunnen wij als acteurs lekker uitpakken.” En als het over hun eigen opvolging gaat? Titus wordt dit jaar 67 en kan met pensioen, Viggo zit er met zijn 63 jaar niet ver vandaan. Titus: “Ik heb mijn hele leven nooit het gevoel gehad dat ik naar mijn werk ging. Als regisseur werk ik vooral achter de schermen en daar wil ik nog even mee doorgaan.” Viggo: “Als je zelf nog lol hebt in wat je doet en je hebt iets te vertellen, dan moet je dat doen. Je moet noodzaak hebben. Toen ik vijf jaar geleden een herseninfarct kreeg, was mijn grootste motivatie om te revalideren: ik wil weer kunnen spelen. Maar ik heb ook gezegd: ik wil alleen nog maar mooie en bijzondere dingen maken. En deze voorstelling past heel goed bij die gedachte.”

Tekst: Rinske Wels